">

Spośród obowiązujących regulacji prawnych w zakresie urlopów przysługujących pielęgniarkom i położnym, na szczególną uwagę zasługują trzy grupy przepisów regulujących rodzaje urlopów.

            Pierwsza grupa przepisów odnosi się do urlopów wynikających z Kodeksu pracy i obejmuje   pielęgniarki i położne, które pozostają w stosunku pracy – posiadających głównie umowę o pracę. Poza urlopem wypoczynkowym (art. 154 Kodeksu pracy  – 20 lub 26 dni w roku kalendarzowym), należą do nich także:

-        urlop bezpłatny (art. 174 i 174¹ Kodeksu pracy),

-        urlop okolicznościowy (własny ślub – urlop w wymiarze 2 dni, narodziny dziecka – urlop w wymiarze 2 dni, ślub dziecka – urlop w wymiarze 1 dnia, śmierć oraz pogrzeb matki, ojca, macochy, ojczyma, małżonka, dziecka – urlop w wymiarze 2 dni, śmierć oraz pogrzeb brata, siostry, dziadka, babci, teścia, teściowej lub innej osoby, która była na utrzymaniu pracownika albo pod jego bezpośrednią opieką – urlop w wymiarze 1 dnia),

-        urlop na żądanie (art. 167² i art. 167³ Kodeksu pracy – w wymiarze 4 dni w ciągu roku kalendarzowego),

-        opieka nad dzieckiem do 14 roku życia (art. 188 Kodeksu pracy – 16 godzin lub 2 dni pełnowymiarowego etatu w ciągu roku kalendarzowego),

-        urlop macierzyński (art. 180 Kodeksu pracy  - w wymiarze: 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka podczas jednego porodu, 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie, 33 tygodnie po urodzeniu trojga dzieci, 35 tygodni – czworga dzieci, 37 tygodni – pięciorga i więcej dzieci),

-        urlop ojcowski (art. 182³ Kodeksu pracy – w wymiarze 14 dni do 24 miesiąca życia dziecka),

-        urlop rodzicielski (art. 182¹ª Kodeksu pracy - 32 tygodnie w przypadku urodzenia jednego dziecka, 34 tygodnie, gdy urodzi się więcej niż jedno dziecko),

-        urlop wychowawczy (art. 186 Kodeksu pracy - do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, chyba że dziecko z powodu niepełnosprawności wymaga dłuższej opieki, w takim przypadku do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Urlop może zostać udzielony dopiero po przepracowaniu minimum 6 miesięcy w danym roku kalendarzowym. Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 3 lat, przy czym jeden z rodziców ma prawo do skorzystania z maksymalnie 35 miesięcy - drugi rodzic powinien wykorzystać co najmniej 1 miesiąc. Urlop może zostać udzielony w częściach, nie więcej niż w pięciu),

-        urlop na poszukiwanie pracy (art. 37 Kodeksu pracy – jeśli okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie lub 1 miesiąc - przysługują 2 dni robocze, jeśli okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące - przysługują 3 dni robocze),

-        urlop w celach szkoleniowych (art. 103² Kodeksu pracy  - przysługuje w wymiarze 6 dni - dla pracownika przystępującego do egzaminów eksternistycznych, 6 dni - dla pracownika przystępującego do egzaminu maturalnego, 6 dni - dla pracownika przystępującego do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, 21 dni w ostatnim roku studiów - na przygotowanie pracy dyplomowej oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminu dyplomowego. Urlopu szkoleniowego udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

-        urlop bezpłatny związany z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych (art. 103(6) Kodeksu pracy- w postaci albo zwolnienia z całości lub części dnia pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia albo jako urlop bezpłatny w wymiarze ustalonym w porozumieniu zawieranym między pracodawcą i pracownikiem).

            Ponadto zgodnie z Kodeksem pracy (art. 103 (3) – art. 103 (5) Kodeksu pracy) pracodawca może przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie. Pracodawca zawiera z pracownikiem podnoszącym kwalifikacje zawodowe umowę określającą wzajemne prawa i obowiązki stron. Umowę zawiera się na piśmie i nie może zawierać postanowień mniej korzystnych dla pracownika niż przepisy Kodeksu pracy. Nie ma obowiązku zawarcia takiej umowy, jeżeli pracodawca nie zamierza zobowiązać pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Pracownik podnoszący kwalifikacje zawodowe jest obowiązany do zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę na ten cel z tytułu dodatkowych świadczeń, w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia, jeśli jest to pracownik:

1.      który bez uzasadnionych przyczyn nie podejmie podnoszenia kwalifikacji zawodowych albo przerwie podnoszenie tych kwalifikacji,

2.      z którym pracodawca rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy, w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub po jego ukończeniu, w terminie określonym w umowie, o której mowa w art. 103(4) Kodeksu pracy, nie dłuższym niż 3 lata,

3.      który w okresie wskazanym w pkt 2 rozwiąże stosunek pracy za wypowiedzeniem, z wyjątkiem wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn określonych w art. 94(3) Kodeksu pracy,

4.      który w okresie wskazanym w pkt 2 rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 lub art. 943, mimo braku przyczyn określonych w tych przepisach

            Do drugiej grupy należy urlop szkoleniowy dla pielęgniarki i położnej wynikający z art. 65 ustawy z dnia  15 lipca 2011 r.  o zawodach pielęgniarki i położnej. Przepis ten wskazuje, iż wymiar urlopu szkoleniowego dla pielęgniarki lub położnej podejmujących kształcenie podyplomowe na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę, o którym mowa w art. 61 ust. 3 i 5 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, na udział w obowiązkowych zajęciach w ciągu całego okresu trwania kształcenia podyplomowego wynosi do 28 dni roboczych i jest ustalany przez pracodawcę w zależności od czasu trwania kształcenia podyplomowego. Niezależnie od wymiaru urlopu szkoleniowego, o którym mowa w zdaniu poprzednim, wymiar urlopu szkoleniowego dla pielęgniarki lub położnej podejmujących kształcenie podyplomowe na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę, o którym mowa w art. 61 ust. 3 i 5 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, przystępujących do egzaminu państwowego, o którym mowa w art. 67 ust. 2 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, wynosi do 6 dni roboczych i jest ustalany przez pracodawcę w zależności od czasu trwania kształcenia podyplomowego.

            Przepis ten zatem określa warunki uzyskania dodatkowego urlopu szkoleniowego przez pielęgniarkę i położną, która podejmuje kształcenie podyplomowe. Kształceniem podyplomowym w rozumieniu ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej są: szkolenie specjalizacyjne (zwane specjalizacją), kurs kwalifikacyjny, kurs specjalistyczny oraz kurs dokształcający (art. 66 ust 1 ustawy). Wymagane obligatoryjne jest tu także skierowanie od pracodawcy wydane pielęgniarce lub położnej  na jeden z wyżej wymienionych rodzajów kształcenia podyplomowego. Skierowanie to wydawane jest przez pracodawcę na wniosek pielęgniarki lub położnej. Skierowanie pracodawcy wydawane na wniosek pielęgniarki lub położnej kierowane jest do organizatora kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych. Kolejnym warunkiem jest tu także posiadanie przez pielęgniarkę lub położną zatrudnienia na podstawie umowy o pracę (nie umowy cywilnoprawnej, np. umowy zlecenia, kontraktu). Wymiar urlopu wynosi do 28 dni roboczych (a nie 28 dni roboczych) na całość okresu trwania kursu w ramach kształcenia podyplomowego (zatem nie na rok kalendarzowy). Długość urlopu szkoleniowego ustalana jest przez pracodawcę w zależności od czasu trwania konkretnego kursu w ramach kształcenia podyplomowego. Oznacza to możliwość udzielenia pielęgniarce lub położnej takiej ilości urlopu szkoleniowego (maksymalnie do 28 dni roboczych), jaką pracodawca uzna za odpowiednią. W praktyce urlop szkoleniowy dla kursu dłuższego powinien wynosić większą ilość dni, niż dla kursu krótszego, gdzie urlop ten może obejmować mniejszą liczbę dni.

            Ponadto dodatkowo - czyli oprócz urlopu szkoleniowego w wymiarze do 28 dni -  pielęgniarka  i położna otrzymuje kolejne dni urlopu szkoleniowego  w wymiarze do 6 dni, jeśli ukończy szkolenie specjalizacyjne (specjalizację) i przystępuje do egzaminu państwowego kończącego specjalizację.

            Zatem pielęgniarka i położna, zatrudniona na podstawie umowy o pracę, która złożyła do pracodawcy wniosek o skierowanie na specjalizację, a pracodawca skierował ją do organizatora kształcenia celem odbycia specjalizacji uzyskuje dodatkowy urlop do 28 dni roboczych na okres trwania specjalizacji (dokładna liczba dni jest ustalana indywidualnie przez pracodawcę) oraz kolejny urlop szkoleniowy w wymiarze  do 6 dni roboczych, jeśli przystępuje do egzaminu państwowego po zakończeniu specjalizacji. Dokładna ilość dni w ramach tego dodatkowego urlopu związanego z przystępowaniem do egzaminu państwowego po specjalizacji, jest również  ustalana przez pracodawcę indywidualnie (do 6 dni roboczych).

            Trzecia grupa przepisów, to przepisy przyznające urlop na przygotowanie obrony rozprawy doktorskiej oraz zwolnienie od pracy na przeprowadzenie obrony rozprawy doktorskiej, a wynikają one z art. 196 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. prawo o szkolnictwie wyższym. W myśl tych postanowień, pracownikowi niebędącemu nauczycielem akademickim lub pracownikiem naukowym przysługuje, na jego wniosek:

- urlop na przygotowanie rozprawy doktorskiej lub na przygotowanie się do obrony rozprawy doktorskiej, udzielany w terminie uzgodnionym z pracodawcą, w wymiarze 28 dni, które w rozumieniu odrębnych przepisów są dla tego pracownika dniami pracy,

oraz

- zwolnienie od pracy na obronę rozprawy doktorskiej.

Za okres urlopu oraz zwolnienia od pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie ustalane jak za urlop wypoczynkowy.

Podstawa prawna:
1.ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2018.917 t.j. z dnia 2018.05.16);
2. ustawa z dnia  15 lipca 2011 r.  o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz.U.2019.576 t.j. z dnia 2019.03.27 );
3. ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. prawo o szkolnictwie wyższym. ( Dz.U. 2018.1668).